Banki i klienci

5 marca 2012

Któż z nas w życiu chociaż raz nie posiłkował się kredytem bankowym? Takich osób jest niewiele. W świetle definicji ekonomicznej kredyt bankowy to umowa kredytowa zawarta w formie pisemnej pomiędzy bankiem, a kredytobiorcą. Bank zobowiązuje się udostępnić określoną kwotę na określony cel oraz czas, a kredytobiorca zobowiązuje się wykorzystać kredyt zgodnie z jego przeznaczeniem oraz zwrócić pobraną kwotę wraz z należnym bankowi wynagrodzeniem w postaci prowizji i odsetek. Dla tak zdefiniowanej umowy kredytu bankowego ustawa zastrzega formę pisemną, określając jednocześnie jej podstawowe elementy. Pierwszym z nich jest fakt, że umowa kredytowa powinna określać jej strony, czyli kredytobiorcę i kredytodawcę. Drugim elementem umowy kredytu bankowego pozostaje określenie kwoty i waluty udzielanego kredytu oraz terminu i sposobu postawienia do dyspozycji kredytobiorcy. Umowa kredytowa określać powinna cel, na jaki kredyt został udzielony. Sformułowanie to pozwala przyjąć, iż niedopuszczalnym jest zawarcie umowy pozostawiającej kredytobiorcy pełną swobodę w dysponowaniu środkami pieniężnymi pozyskanymi tą drogą. Przepisy nie precyzują jednak zarazem pojęcia celu, na jaki kredyt został przyznany, co oznacza szeroki zakres swobody stron w tym temacie. Kolejnym elementem umowy kredytowej stanowi określenie zasad i terminu spłaty kredytu oraz wysokość prowizji od udzielonego kredytu, a także wysokość oprocentowania i zasad jego zmiany. Na kredytobiorcy ciążą więc pewne obowiązki w postaci obowiązku zwrotu kredytu, zapłaty oprocentowania oraz obowiązku zapłaty prowizji. Wszystkie te obowiązki winny być uszczegółowione postanowieniami umowy. Umowa kredytu powinna zawierać postanowienia dotyczące sposobu zabezpieczenia kredytu. Kolejnym elementem umowy kredytowej jest określenie zakresu uprawnień banku związanego z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu. Niezależnie jednak od wszelkich ewentualnych postanowień umownych w tym przedmiocie, bank, jako strona umowy kredytowej, wyposażony został w zespół uprawnień o charakterze szczególnym, mającym w założeniu ograniczać ryzyko finansowe kredytodawcy. Ostatnim elementem umowy kredytu bankowego pozostaje określenie warunków dokonywania zmian i rozwiązania umowy.
Stroną dominującą w stosunku kredytowym wobec kredytobiorcy jest bank, który określa warunki kredytu i jest uprawniony do kontroli jego wykorzystania oraz uzależnia przyznanie kredytu od zdolności kredytowej, przy czym nie jest zobowiązany do udzielenia kredytu, nawet jeżeli osoba ubiegająca się o kredyt ją posiada. Kredyt występuje jedynie w formie bezgotówkowej, pod postacią zapisu na rachunku. Prawo udzielania kredytów mają wyłącznie banki, a środki na ten cel pochodzą z depozytów powierzonych bankowi przez ich klientów, dlatego umowy kredytowe reguluje prawo bankowe.